Bramen

Vanmiddag even naar de Goudse Hout gefietst, een plek waar ik jaarlijks bramen en vlierbessen pluk.
Vlierbessen zal wel niet, want in het voorjaar zag ik ook amper vlierbloesem. Waarschijnlijk was het noodzakelijk dat deze door overijverige gemeentegroenwerkers gesnoeid moesten worden. Tot de grond.
De bramen stonden er ook niet zo mooi bij, heel veel uitgedroogde/beschimmelde bramen. 

Verder viel het me op dat veel bramenstruiken overwoekerd waren door pispotjes. Een strijd tussen twee superwoekeraars. Wie wint? De ruige braam, met vlijmscherpe stekels of de lieflijke haagwinde, een fraaie moordenares?

Ik plukte hooguit een pondje, dat de diepvries in ging. Nog maar een keer terugkomen voor wat meer.

Het wordt tijd dat ik m'n eigen landje krijg waar ik bramen en vlierbessen kan plukken. Dat zou wat zijn!

Vroege bramen

Ik hoorde dat de bramen al rijp zijn. Zo vroeg heb ik nog nooit bramen geplukt!

Samen met een kennis op de fiets naar een mooi gebied hier vlakbij, zij wist een beter plekje dan waar ik altijd ging. Heel fijn dat de brandnetels voor ons gemaaid waren.

Genoeg bramen geplukt en een heerlijk uurtje buiten.

Natuurlijk jam van gekookt, want bramenjam vind ik wel één van de lekkerste!

Nog een rest bramen ingevroren, voor straks de combi met vlierbessen, die is ook super!

Vegan Bramencrumble

wildgeplukte bramen

Soms vind ik op het internet zulke leuke recepten, dat ik gelijk aan de slag wil.
Zoals vanavond.

Op het leuke blog Zoet en Roze kwam ik deze vegan Bramencrumble tegen. Dit gerecht kan als toetje maar ook als ontbijt en daarvoor maak ik het.

Omdat ik in november mee ga doe met de Vegan Challenge ben ik alvast op zoek naar vervangende ontbijtjes. Ik ontbijt namelijk altijd met yoghurt en lijnzaad. Zonder yoghurt vind ik lijnzaad moeilijk te eten. Ik vind het sowieso lastig om 's morgens iets anders te eten, dus het moet lekker zijn, fruitig en pakklaar in de koelkast staan. Dit gerecht kan ik voor een paar dagen vooruit maken.

Ik heb eenpersoonsschaaltjes gebruikt en de in het recept genoemde hoeveelheden en ingrediënten aangepast aan wat ik in huis had (ik had geen gedroogde appeltjes, dus dan maar verse).

Versgeplukte wilde bramen had ik!

Het originele recept vind je hier.

300 g bramen

1 eetl. dadelstroop

1 eetlepel sinaasappelsap + wat rasp van de schil
2 kleine bio appeltjes (ik had James Grieve), geschild en in kleine stukjes gesneden

voor de kruimellaag:

65 g amandelen, fijngehakt

50 g havervlokken

3 eetl. gesmolten kokosolie

3 eetl. rijststroop

snufje zout

Verwarm de oven tot 190 °C.

Doe de bramen en appelstukjes in een kom en meng met de stroop en sinaasappelsap en -rasp. Laat het even intrekken. 

Meng ondertussen in een andere kom de ingrediënten voor de kruimellaag.

Vet acht kleine ovenschaaltjes in met wat notenolie.

Schep de bramen in de schaaltjes. Verdeel het amandelmengsel over de bramen en zet de crumble ongeveer 20 minuten in de oven tot de kruimellaag goudbruin en knapperig is. 

Voor mij een prima ontbijt, als ik het weer maak voeg ik gewoon lijnzaadjes toe aan de kruimellaag.

Maar vanavond aten we het als toetje … met ‘fruit-ijs’ uit de Yonanas, (bevroren bananen, bramen en wat pure chocolade).

Wildplukken - braam en vlierbes

Afscheid van de zomer … vandaag nog één keertje - waarschijnlijk voor de laatste keer - bramen plukken, ik zag dat de vlierbessen goed waren en dus ook wat geplukt.

Of het nu door de crisis komt, of dat allerlei land- en buitenleven achtige tijdschriften er aandacht aan besteden, het valt me op dat het wildplukken toeneemt.

Met de schrik nog in het lijf over op internet rondgaande verhalen over -wel of niet waar- fikse bekeuringen aan bramenplukkende oma's met kleinkinders ben ik nog voorzichtiger dan anders en kijk regelmatig steels om me heen.

Ik ben van mening dat als je wildplukt het eigenlijk niet te zien moet zijn dat je daar geweest bent. Natuurlijk ontkom ik er niet aan om soms wat brandnetels en kleefkruid plat te trappen om bij de braamstruiken te komen. 

Maar vandaag keek ik verbijsterd naar wat men aangericht heeft op de plek waar ik meestal pluk. Hele takken van de voorste bramen zijn platgetrapt, wat zeg ik: halve struiken liggen plat op de grond, hele inhammen veroorzaakt.
Rücksichtslos een weg banen naar achterin hangende bramen, terwijl er genoeg aan de buitenkant te plukken valt. Jammer hoor.

Zo verziekt men het weer voor de bescheiden plukkers. Misschien ligt hier een nieuwe taak voor de bekeurende koddebeiertjes: voorlichting geven, plukken mag … maar slopen niet. Pluk niet meer dan je nodig hebt voor wat lekkere potjes jam voor eigen gebruik met het uitgangspunt: waar je niet makkelijk bij kan is voor de vogels.

Ik pluk al langswandelend met gemak nog een kleine kilo bramen zonder dat ik er ook maar een tak voor hoef te slopen. Vlierbessen verzamelen kost wat meer tijd, op ooghoogte zijn de meeste trossen al weg, maar ook hier lukt het me toch nog een tasje te vullen, zonder dat ik takken hoef te breken of andere moeilijke fratsen moet uithalen om er bij te komen.

Thuisgekomen maak ik de bramen schoon en ris de vlierbesjes. Dat is altijd een heerlijk rustgevend werkje.

Ik hou een half pond bramen apart voor een plantaardig ontbijtgerecht of zo je wilt een nagerecht (link volgt), de rest gaat samen met de vlierbessen in de jam, ongeveer hetzelfde recept als in 2011 en 2012.

Jaarlijks terugkerend plezier: Bramenplukken

O, bramenplukken … dan komen de fijnste jeugdherinneringen weer boven.

Bromberen in het Duits, Blackberry in het Engels en Brommels in het Gronings.

Het is een mooie zonnige middag en de voorspelling is voor morgen weer bewolkt.

Dus nù gaan we bramenplukken.

Het is een flinke uitdaging, de mooiste bramen zitten altijd achter takken met gemene stekels. Maar de braam levert gelijk het medicijn, de blaadjes werken bloedstelpend.

Ook worden we geplaagd door dazen, ik trek er drie van Man's T-shirt, hij haalt er een uit m'n nek. Maar gelukkig zijn we niet gebeten.

Dit schattige kikkertje in braampaarse hand mocht ook even op de foto.

We plukken ruim drie kilo. Thuisgekomen even in een bak water met wat zout en er komen wat wurmpjes uit, maar niet veel.

De jam maak ik zoals meestal met Marmello nr. 2. en omdat de bramen minder zoet dan normaal zijn (heb ik het idee), gebruik ik iets meer suiker. Dit zijn de ingrediënten:

3 kilo bramen

1 kilo appels

1 kilo suiker

sap van 1 citroen

1 eetl. vanille-extract

drieëneenhalf zakje Marmello

Ik kook het geheel in twee pannen, verder maak ik de jam net als altijd, kijk bijvoorbeeld onder label ‘bramen’ of ‘jam’.

The Song Of Blackberry Fairy

My berries cluster black and thick

For rich and poor like to pick

I'll tear your dress, and cling, and tease

and scratch your hands and arms and knees

I'll stain your fingers and your face,

And then I'll laugh at your disgrace

But when the bramble-jelly's made;

You'll find your trouble well repaid

Cicely Mary Barker

Vlier en braam

Net als vorig jaar maak ik nu ook weer vlierbessen-bramenjam. Die combi vind ik toch een van de lekkerste jams die ik ooit gemaakt heb.

Het is waarschijnlijk niet zo’n goed vlierbes- en bramenjaar … tenminste hier op mijn plukplek. De vlierbessen zijn kleiner en het zijn niet zulke mooie trossen als vorig jaar. De bramen zijn of nog groen, of uitgedroogd. De brandnetels die ervoor staan zijn wel gigantisch. Het is een klus om toch weer genoeg bij elkaar te plukken. In de diepvries heb ik zo nodig nog extra bramen, gekregen van een collega, uit haar tuin.

Ondertussen kreeg ik weer een aantal keer de vraag wat ik daar plukte.

Men kent de vlier wel, maar denkt toch dat de bessen giftig zijn. Dat klopt ten dele, rauwe en groene bessen zijn lichtgiftig.

Ik vond ooit de tip op het internet om de geriste bessen onder water te zetten. De groene en lichtrode gaan drijven, de bijna zwarte, rijpe bessen zinken. Die zijn goed. Gekookt tot jam of sap zijn ze niet meer giftig.

Er bestaan meerdere soorten vlier, omdat me niet duidelijk is welke wel of niet giftig zijn, gebruik ik alleen de bessen van de gewone vlier, de Sambucus Nigra.

Deze keer maakte ik het zo:

500 g vlierbessen

900 g bramen

100 g appel

400 g suiker

1 ½ zakje Marmello

sap van een citroen

1 tl vanille-extract

Ik heb vorig jaar veel weggegeven, maar deze potjes vlierbesssen-bramenjam houden we lekker zelf!

Vlierbessen-bramenjam

We stappen op de fiets, gewapend met plastic doosjes en snoeischaar.

Er zijn al genoeg rijpe vlierbestrossen te vinden, de vlier staat hier vaak naast de bramen, dus zullen ze het samen in een jampotje ook wel naar hun zin hebben.

De brandnetels zijn gigantisch gegroeid de afgelopen weken en het lijkt wel of ik ze door mijn spijkerbroek heen voel prikken. Er zitten veel beestjes in de vlier, spinnen, slakjes, rupsjes, vliegjes en wat weet ik nog meer. Gelukkig ben ik niet meer bang voor insecten.

We plukken een aardige hoeveelheid vlierbessen en bramen. Op de terugweg plukken we bij het verpleeghuis nog wat appeltjes, die gebruik ik om het fruit zo nodig aan te vullen tot 2 kg. Thuisgekomen aan de slag voor de jam.

Vlierbessen schoonmaken

Na het plukken leg ik de trossen even op de tuintafel, beestjes krijgen zo de gelegenheid om hun biezen te pakken. Er zijn mensen die de bessen aan kleine trosjes laten zitten, en op zich kan dat wel maar ook dan gaan alle trosjes door je handen want de groene en lichtrode besjes moeten verwijderd worden (die zijn giftig).

Ik ris alle besjes van de takken. Dat is even een werkje, maar wel meditatief. Ik doe ze in een bak water en de onrijpe besjes komen bovendrijven. De goede, rijpe besjes zinken. En nu zijn ze ook schoon.

De bramen laat ik ook even in wat gezouten water staan, vorige keer kwamen er wat kleine wormpjes uit. Nu helemaal niks.

Ik maak m’n jam in de verhouding 1:5, dus 1 deel suiker op vijf delen fruit.

Gebruik je meer suiker, bijvoorbeeld 1:1, dan blijft je jam wel meer dan een jaar goed. Ik vind dat niet lekker, zulke zoete jam en waarom zou je het een jaar willen bewaren? Ik maak deze lekkere frisse en fruitige jam om in de wintermaanden te genieten en de tijd te overbruggen dat er geen vers fuit is.

En zo maakte ik de jam:

Vlierbessen-bramen-appeljam

800 g bramen, schoon

900 g vlierbessen, schoon

300 g appel, geschild en in kleine stukken

400 g suiker

2 zakjes Marmello nr. 2

Al het fruit met een bodem water opzetten en langzaam aan de kook brengen, zo nu en dan roeren, tot de appelstukjes zacht zijn.

Het geheel dan door de roerzeef (ik hou niet van de pitjes in m’n jam), terug op het vuur, suiker en marmello toevoegen en weer aan de kook brengen.

Als het borrelt en dat ook doorgaat terwijl je roert, 1 minuut laten doorborrelen en dan een druppel op een koud schoteltje. Hou het schoteltje schuin, als het niet meer loopt is de jam goed. 

Vul de potjes tot de rand, draai de doppen erop en zet ze op hun kop.

Controleer na een kwartiertje of de deksel niet meer ‘flopt’, dan is het goed.

Als de deksel blijft floppen, deze jam in de koelkast bewaren en het eerst gebruiken.

De andere kun je wel een paar maanden op een koele donkere plaats bewaren. Niks leuker dan op een koude zondagmorgen in december een zomers potje vlierbessen-bramenjam te openen en op een geroosterd boterhammetje te eten.

Bramen, Pruimen en Tuinbonen - lekker seizoen

Ik zag van de week op een blog een mooie foto van rijpe bramen. Wat vroeg dacht ik nog. Toen ging ik er in mijn omgeving ook eens op letten en inderdaad ... ik zag al veel rijpe bramen. Vooral vanuit de trein, maar die kan niemand plukken, want achter hekken en misschien bedekt met een laag fijnstof?

Ik weet wel een plekje hier in de buurt waar geen verkeer komt, er worden wel honden uitgelaten, maar ik pluk boven een meter en bij voorkeur niet langs het pad.

Vanmorgen stapten Mijn Architect en ik op de fiets, plastic bakjes mee, want de jamvoorraad van vorig seizoen is nu helemaal op. En bramenplukken geeft mij zo'n fijne jeugdherinnering, lekker geluksgevoel.

We vonden inderdaad al voldoende rijpe bramen. We struinden op achterafplekjes, door de brandnetels en distels, waar nog niemand ons voor was, en plukten de grootste sappige exemplaren. Krassen op je armen en stekels in je vingers. Wat geniet ik hiervan!

Ik zag trouwens dat de vlierbessen ook al kleur krijgen. Even in de gaten houden, want vlierbessenjam vind ik ook waanzinnig lekker.

Op de terugweg rijden we nog even langs het verpleeghuis waar ik in 2009 werkte. Bij dat huis staan appel-, peren-, walnoten- en pruimenbomen. Er werd toen weinig mee gedaan. Het meeste fruit rotte gewoon weg.

Ik maakte destijds met m’n PG-bewoners op een gesloten afdeling heerlijke pruimenjam, wat een plezier hadden we daarmee.

De herinnering komt terug, de man op de foto hierboven moest ik er steeds van weerhouden dat hij niet alle stukjes pruim al opat, ik zie nog zijn ondeugend glinsterende ogen waarmee hij me aankeek terwijl hij weer een stukje pruim in zijn mond deed. Rijp en sappig en het sap droop langs zijn kin.

En deze dame wilde nooit ergens aan meedoen, maar toen ze me bezig zag met de pruimen zei ze opeens: “Geef maar hier”, en ze begon in rap tempo de pruimen te ontpitten.

Er hangen al veel rijpe pruimen. We plukken een zak vol en ik neem me voor om van de week wat potjes jam naar m’n ex-collega’s daar te brengen.

Thuisgekomen alles wegen: ruim 1700 g bramen, 2200 g pruimen, en vier zure appeltjes, dat is lekker in de bramenjam. Dan aan het werk, een flinke klus.

De bramen even in wat gezouten water leggen, ik herinner me nog de wormpjes van vroeger. Die at je gewoon mee op.

Er komen er een paar bovendrijven ... zijn het wel wormpjes of zijn het eigenlijk minirupsjes? Het doet me niks - hee, ik word al meer en meer een natuurmens - ik spoel ze weg en mocht er eentje achterblijven, ach het zij zo.

(Zo had ik er een paar jaar geleden niet mee omgegaan hoor, ik denk dat ik alles dan weggekieperd zou hebben, haha).

Nog een keertje spoelen en dan, hup de pan in. 

Dan nog de pruimen ontpitten. Ik zit op het dakterras en de zon verschijnt, eindelijk. Ook de pruimen gaan op het vuur en worden tot jam gekookt.

Tot slot nog de tuinbonen, gisteren gekocht bij de Natuurwinkel, doppen. Ben nu toch bezig en heb het naar m’n zin zo op het dakterras in het zonnetje.

Sommigen vinden het onzin, maar ik dop dubbel, dwz, ik haal ook de plastic-achtige velletjes eraf, anders lust ik ze niet.

En zo zien je nagels er dan uit, na zo'n dag:

Maar ik kijk met voldoening naar het resultaat:

Wat is het heerlijke, frisse en fruitige jam geworden. Je proeft vooral fruit en weinig suiker. De potjes voor eigen gebruik krijgen een stickertje, de cadeaupotjes krijgen een mooi etiketje en een ‘tafelkleedje’.

De recepten zijn te vinden onder het label jam.