Vlierbloesemsiroop

Al tien jaar maak ik vlierbloesemsiroop en dit jaar gebruikte ik ook wat schermen van m'n rode vlier, Sambucus nigra ‘Black Lace’. Deze peterselievlier heeft prachtig, bijna zwart blad en roze-witte bloemen. De siroop heeft ietsje meer kleur dan van alleen witte bloemen. 

Ongeveer 250 gram geriste bloemen onder water zetten met een biologische citroen in schijven. Afdekken en anderhalve dag koel laten staan. Door vergiet en nog eens door een doek zeven. Ik had iets meer dan twee liter en voegde 1250 gram suiker toe. Suiker al roerende oplossen, opwarmen tot net aan de kook, 22 gram citroenzuur toevoegen en in schone flesjes gieten.

Vlierbloesem ‘champagne’

Omdat ik zelf nog geen bloesem aan mijn vlier heb, mag ik bij de buren plukken.

Dit jaar maak ik, naast gelei en siroop, ook limonade volgens dit recept van internet:

Houdbare rauwe vlierlimonade

En hier nog een heel bijzonder recept, van de Zwitserse moeder van een cursiste: houdbare rauwe vlierlimonade die echt een heel jaar lekker blijft en nog mousseert ook:

Ingrediënten voor 7 liter vlierlimonade:

- 30 vlierschermen (of meer), zonder de dikke steeltjes

- 700 gram suiker

- sap en schil van 1 biologische citroen

- ¼ liter witte wijnazijn

- rauwe rijstkorrels

- 7 liter water

- goed afsluitbare flessen, schoongemaakt met kokend sodawater  en nagespoeld met kokend water

Bereiden:

Doe alle ingrediënten in een grote pan en laat 12 uur staan. Regelmatig roeren. Haal de citroenschillen er na 3 uur uit. Niet verhitten! 

Zeef vervolgens door een doek en giet in de flessen.

Voeg per fles van 1 liter 5 rijstkorrels toe. Niet meer! De rijstkorrels zorgen voor een mousserend effect.

Dat kun je wel zeggen, dat het ging mousseren. Ik vraag me af of die rijstkorrels wel nodig waren. Het spuit de flessen uit!

De volgende flessen na een dag of tien heel voorzichtig en steeds wat koolzuur laten ontsnappend, geopend en geproefd. Het is lekker prikkelend fris, niet tè zoet, met die heerlijke vlierbloesemsmaak en -geur. Mogelijk zit er wat alcohol in, maar dat kan nooit veel zijn na zo'n korte tijd.

Vlierbessensiroop

Zoals misschien bekend is, hou ik erg van vlier (Sambucus nigra) en van wat je er allemaal van kunt maken.

In het voorjaar ga ik altijd voor de bloesem om vlierbloesemsiroop en -gelei te maken en in het najaar pluk ik bessen voor in de jam.

Ook bewaar ik altijd een paar vlierbessen in de diepvries, om iets een mooi rood kleurtje te geven, bijvoorbeeld stoofpeertjes.

Toen ik in augustus vlierbessen had geplukt was er geen tijd om er verder iets mee te doen. Ik heb ze toen schoongemaakt en in de vriezer gedaan. Vandaag besloot ik er siroop van te maken, geïnspireerd door dit recept van Scent & Spice.

1 kg vlierbessen 

15 g vers geraspte gemberwortel

water

3 kruidnagels

1 kaneelstokje

1 steranijs

3 kardemompeulen

eventueel:

salie, gedroogd blaadje

tijm, takje

(kokosbloesem)suiker

suiker

schil en sap van 2 biologische citroenen

Ik heb gekozen om voor de helft kokosbloesemsuiker te gebruiken, omdat ik dat nog had staan en het een lekker kruidige smaak geeft. Niet omdat het gezonder zou zijn, want alle soorten suiker zijn even ongezond. Maar een siroop bestaat nu eenmaal vooral uit suiker.
Het originele recept wordt met honing gemaakt, maar dat gebruik ik niet.

De vlierbessen gember en citroenschil  gaan in een grote pan, met een laagje water. Ik laat het zachtjes sudderen tot de bessen zacht zijn en hun sap afgeven. Dan door de roerzeef en vervolgens door een kaasdoek filteren.

Terug in de omgespoelde pan langzaam verhitten en de specerijen (en eventueel kruiden) toevoegen.

Ik laat het op zacht vuur een kwartiertje trekken, dan vuur uit en nog een uurtje laten trekken met de specerijen en het sap van twee citroenen.

Door een zeef gieten om de specerijen te verwijderen, afmeten hoeveel vocht er is.

Ik had ongeveer 800 ml. Daarbij deed ik 600 gram suiker in gedeeltes, even kort opkoken en in flesjes gieten. Deze op de kop zetten.
O ja, uitkijken voor vlekken, want je wast het er nooit meer uit.

Gesloten blijft het ruim een jaar goed.

Lekker in thee, als limonadesiroop met koud of warm water, of in vinaigrette.

Bij griep en verkoudheid driemaal daags 1 eetlepel.

  

Vlierbloesemsiroop

Wanneer ik een goede raad mag geven:

De vlier bloeit, het is mei. Vooruit, pluk vlier!

Het is niet zo vaak mei meer in uw leven,

misschien nog dertig keer, misschien nog vier.

(Annie M.G. Schmidt)

Vlierbloesemsiroop

Vlierbessen en koeien

Het wordt nu echt tijd om nog wat vlierbessen te plukken. De bloesem was dit jaar ook vroeger, dus zijn de bessen ook vroeger, stel ik me zo voor. Ik zie dat er zelfs al bessen aan het uitdrogen zijn.

De mooiste hangen altijd bovenin, die zijn voor de vogels. We verzamelen toch nog een tasje vol plus wat bramen.

Het is zonnig weer, dus fietsen we nog een stukje verder het Goudse Hout in.

Het Goudse Hout is een recreatie- en natuurgebied van ruim 80 hectare, grenzend aan de Reeuwijkse Plassen. Het is in de jaren 80 aangelegd en is inmiddels een prachtig gebied geworden.

We komen op een plek waar kippen vrij rondlopen. Ze komen blij aangerend, maar ik heb niks voor ze. Ik zie dat bij hun hok een vlierstruik staat die behoorlijk leeggegeten is. 

Ik pluk nog wat takjes voor ze en in no time pikken ze de besjes eraf. Kippen eten vlierbessen!

In de verte zie ik koeien, daar moet ik dus even naartoe.

Beklagenswaardige wezens, ik vind ze zo ontroerend, die grote, logge lieverds.

Deze laat zich eens lekker aanhalen en kriebelen, waar ik ook weer blij van word:

Thuisgekomen aan de slag met een leuk werkje: besjes rissen. Deze gaan voorlopig de diepvries in tot ik weet wat ik ermee ga doen.

Vlierbloesemsiroop

Van de gisteren geplukte vlierbloesem lekker veel siroop gemaakt.
Heerlijk, ik kan weer vooruit! 
Hetzelfde recept als vorig jaar.

Klein geluk ... de vlier bloeit weer

Het allerlaatste potje vlierbloesemgelei en het allerlaatste flesje vlierbloesemsiroop … allebei op. Precies een jaar met de vorige voorraad gedaan, maar ik moest op het laatst wel zuinig doen. 

Ik had hier en daar al rijpe vlierbloesemschermen (Sambucus nigra) gezien, maar met al die regen schoot het niet op.

Vandaag ga ik ze plukken, het is zulk prachtig weer en er is meer bloesem dan vorig jaar. 
In korte tijd is m'n tas gevuld met prachtige wolkjes vlier, vol met het zo belangrijke gele stuifmeel.

Thuisgekomen de bloempjes gelijk rissen van de stelen, een geduldwerkje, ik heb bijna twee keer zoveel als vorig jaar. Ik wil ook weer een grote voorraad hebben, vooral de pannacotta met vlierbloesengelei is favoriet bij Eet Lekker Mee.

Twee biologische citroenen in plakken gesneden en alles onder water gezet. Nu wachten, morgen verder.

Wildplukken - braam en vlierbes

Afscheid van de zomer … vandaag nog één keertje - waarschijnlijk voor de laatste keer - bramen plukken, ik zag dat de vlierbessen goed waren en dus ook wat geplukt.

Of het nu door de crisis komt, of dat allerlei land- en buitenleven achtige tijdschriften er aandacht aan besteden, het valt me op dat het wildplukken toeneemt.

Met de schrik nog in het lijf over op internet rondgaande verhalen over -wel of niet waar- fikse bekeuringen aan bramenplukkende oma's met kleinkinders ben ik nog voorzichtiger dan anders en kijk regelmatig steels om me heen.

Ik ben van mening dat als je wildplukt het eigenlijk niet te zien moet zijn dat je daar geweest bent. Natuurlijk ontkom ik er niet aan om soms wat brandnetels en kleefkruid plat te trappen om bij de braamstruiken te komen. 

Maar vandaag keek ik verbijsterd naar wat men aangericht heeft op de plek waar ik meestal pluk. Hele takken van de voorste bramen zijn platgetrapt, wat zeg ik: halve struiken liggen plat op de grond, hele inhammen veroorzaakt.
Rücksichtslos een weg banen naar achterin hangende bramen, terwijl er genoeg aan de buitenkant te plukken valt. Jammer hoor.

Zo verziekt men het weer voor de bescheiden plukkers. Misschien ligt hier een nieuwe taak voor de bekeurende koddebeiertjes: voorlichting geven, plukken mag … maar slopen niet. Pluk niet meer dan je nodig hebt voor wat lekkere potjes jam voor eigen gebruik met het uitgangspunt: waar je niet makkelijk bij kan is voor de vogels.

Ik pluk al langswandelend met gemak nog een kleine kilo bramen zonder dat ik er ook maar een tak voor hoef te slopen. Vlierbessen verzamelen kost wat meer tijd, op ooghoogte zijn de meeste trossen al weg, maar ook hier lukt het me toch nog een tasje te vullen, zonder dat ik takken hoef te breken of andere moeilijke fratsen moet uithalen om er bij te komen.

Thuisgekomen maak ik de bramen schoon en ris de vlierbesjes. Dat is altijd een heerlijk rustgevend werkje.

Ik hou een half pond bramen apart voor een plantaardig ontbijtgerecht of zo je wilt een nagerecht (link volgt), de rest gaat samen met de vlierbessen in de jam, ongeveer hetzelfde recept als in 2011 en 2012.

Vlierbloesemgelei

Voor zulke mooie toetjes bedacht ik vlierbloesemgelei.

Vlierbloesemgelei

400 ml vlierbloesemsiroop

1 liter witte wijn

2 vanillepeulen

300 g suiker

1 zakje Marmello nr. 2

Zet een bordje in de koelkast.

Doe de wijn in een pan en verwarm langzaam.

Snij de vanillepeulen over de lengte open en schraap de zaadjes eruit en voeg deze toe aan de wijn.

(De peulen niet weggooien, maar in de suikerpot doen, of zoals in mijn geval in het flesje vanille-extract)

Voeg de vlierbloesemsiroop toe

Meng het Marmellopoeder door de suiker en voeg het geheel toe.

Breng al roerende aan de kook, laat even goed doorkoken.

Doe een druppel op het koude bordje, houdt het een beetje schuin, als het direct opstijft is het goed, als het nog vloeibaar blijft, dan de gelei nog even laten inkoken.

De gelei in brandschone potjes gieten en ondersteboven zetten.

Vlierbloesemsiroop 2013

Bloeiende vlier bij het kerkje van Krewerd, Groningen, 26-6-2013

In 2012 had ik mijn vlierbloesemsiroop al klaar op 14 juni, zie hier. Dit jaar was het wachten en wachten. Al die regen, ik had er een hard hoofd in.
De laatste twee weken van juni was ik op vakantie in Groningen en als ik daar prachtige plukrijpe schermen zag, hoopte ik vurig dat er nog wat voor me zou zijn bij thuiskomst.

Goudse Hout, onbereikbare bloesem

Afgelopen donderdag ging ik op zoek. Het viel niet mee om een mandje vol te krijgen.

De mooiste vlierschermen zijn of onbereikbaar, of te hoog of aan de waterkant, of ik moet me een weg banen door metershoge brandnetel en kleefkruid en dan maar twee schermpjes kunnen plukken. Bramenstruiken grijpen me woest vast, maar ik zet door, ik moet en zal vlierbloesemsiroop maken. Veel bloesems zijn al te ver heen, ik vind nu minder schermen met veel stuifmeel en dat bepaalt de smaak.

Uren rondfietsen en onder de brandnetelbultjes, braamschaafwondjes, volgeplakt met bolletjes kleefkruid en allerlei eng kriebelgespuis vastgeplakt op m'n natte rug en in m'n decolleté, het is het allemaal waard, ik heb m'n mandje vol!

Ik maak de siroop weer hetzelfde als vorig jaar, die was goed van smaak.

Na het verwijderen van de takjes  heb ik ongeveer 250 g bloemetjes, ik voeg er twee liter lauw water bij, een biologische citroen in plakken en een vanillestokje. Gewicht erop en anderhalve dag laten staan.

Vanmorgen heb ik het geheel door een zeef gegoten en het vocht nog eens door een doek.

Ik zet het op een zacht vuur en roer er anderhalve kilo suiker door. Goed roeren tot suiker oplost. Daar voeg ik 22 gr citroenzuur aan toe voor de houdbaarheid.

Tegen de kook aanbrengen, niet borrelend laten koken, dan met trechter in brandschone flesjes gieten. Op kop zetten, omdraaien, testen of deksel niet meer flopt, dan is het goed.

Twaalf flesjes, nu niet net als vorig jaar teveel weggeven (twee al beloofd) met de rest proberen uit te komen tot de volgende pluk.

We beginnen deze avond met een glas witte bubbeltjeswijn met vlierbloesemsiroop … 

Vlier en braam

Net als vorig jaar maak ik nu ook weer vlierbessen-bramenjam. Die combi vind ik toch een van de lekkerste jams die ik ooit gemaakt heb.

Het is waarschijnlijk niet zo’n goed vlierbes- en bramenjaar … tenminste hier op mijn plukplek. De vlierbessen zijn kleiner en het zijn niet zulke mooie trossen als vorig jaar. De bramen zijn of nog groen, of uitgedroogd. De brandnetels die ervoor staan zijn wel gigantisch. Het is een klus om toch weer genoeg bij elkaar te plukken. In de diepvries heb ik zo nodig nog extra bramen, gekregen van een collega, uit haar tuin.

Ondertussen kreeg ik weer een aantal keer de vraag wat ik daar plukte.

Men kent de vlier wel, maar denkt toch dat de bessen giftig zijn. Dat klopt ten dele, rauwe en groene bessen zijn lichtgiftig.

Ik vond ooit de tip op het internet om de geriste bessen onder water te zetten. De groene en lichtrode gaan drijven, de bijna zwarte, rijpe bessen zinken. Die zijn goed. Gekookt tot jam of sap zijn ze niet meer giftig.

Er bestaan meerdere soorten vlier, omdat me niet duidelijk is welke wel of niet giftig zijn, gebruik ik alleen de bessen van de gewone vlier, de Sambucus Nigra.

Deze keer maakte ik het zo:

500 g vlierbessen

900 g bramen

100 g appel

400 g suiker

1 ½ zakje Marmello

sap van een citroen

1 tl vanille-extract

Ik heb vorig jaar veel weggegeven, maar deze potjes vlierbesssen-bramenjam houden we lekker zelf!