Stamppotje met Wilde kruiden

Groente erg duur? Dan maar een Stamppotje Rieks Leegtebos. Zo heet het bosje achter ons huis. Onder de laag van bruine blaadjes komen al allerlei mini-plantjes van wilde kruiden tevoorschijn.

De meest gehate kruiden zitten in de lente bomvol vitaminen en mineralen. Precies wat je nodig hebt in het voorjaar!

Zevenblad bevat vitaminen en mineralen, zoals kalium, calcium, magnesium, ijzer, kiezelzuur, vitamine A, C en E. Brandnetel barst ook van de vitaminen en mineralen. Kleefkruid is goed voor je bloed en lymfestelsel.

Daslook bevat veel vitamine C en daarnaast ijzer en andere mineralen. Maar vooral de zachte knoflookgeur maakt Daslook zo geliefd.

Hoe schoner het lichaam, hoe beter het kan functioneren, dus hoe minder kans op lichaamsklachten. Weet wel zeker welke planten je wel en niet kunt eten!

Stamppot van biologische aardappels, wilde kruiden en vegan balletjes met jus!

4 pers.

1.2 kg kruimige aardappels

2 sjalotjes, fijngesnipperd

plantaardige boter 

een flinke vergiet vol met Daslookblaadjes, topjes van Brandnetel, een handje jong Kleefkruid en

de jonge blaadjes van Zevenblad, gewassen en gedroogd

1 tl mosterd

peper

scheut plantaardige melk

2 bakjes vegan gehaktballetjes

juspoeder (Maggi jus naturel)

paar walnoten, grofgehakt

Kook de aardappels met zout gaar en stamp fijn met wat kookvocht en plantaardige melk.

Roer de mosterd er door heen.

Stoof de sjalot in een flinke klont plantaardige boter goudbruin

Voeg de fijngehakte brandnetel toe en roerbak kort.

Meng het brandnetelmengsel door de gestampte aardappels. Hak de kruiden fijn en roer ook door de stamppot en breng op smaak met wat peper.

Bak de gehaktballetjes in olijfolie. Maak de jus volgens gebruiksaanwijzing en leg de balletjes in de jus.

Schep de stamppot op een bord, schenk er wat jus over (of maak een kuiltje) en verdeel er de balletjes over. Bestooi met wat gehakte walnoten.

Brandnetelzaad

Ik kook graag met brandnetel en vind het ook erg lekker. Hier en hier vind je voorbeelden van gerechten die ik maakte met brandnetels.
Nu, na de bloei is het plukken over. Ik heb in mijn tuin op een aantal plekken de brandnetels laten staan omdat ik weet dat het een waardplant is voor diverse vlinders: dagpauwoog, atalanta, landkaartje, kleine vos, distelvlinder en gehakkelde aurelia. Behalve het landkaartje heb ik ze deze zomer allemaal gezien in mijn tuin, maar op de brandnetels heb ik -na telkens minutieus speuren- geen enkele rups of zelfs maar eitjes ontdekt.

Vandaag zag ik dat er veel zaad aan de brandnetels hing. Als je deze site mag geloven zou brandnetelzaad nog gezonder zijn dan de brandnetel zelf. Superfood is het! Maar dan gratis. Je kunt er in goede gezondheid stokoud mee worden.
Dat is goed nieuws voor mij want ik heb nog heel veel te doen in mijn tuin.

Dus plukte ik de zaden vanmorgen.
Dat gaat heel makkelijk, ze prikken niet en als je een beetje oplet dat je geen blaadjes aanraakt is er helemaal niets aan de hand.
Ik knip de zaadstrengetjes er af.

Het is wel belangrijk dat ze goed gedroogd worden, anders kunnen ze gaan schimmelen.
Ik heb een droogapparaat en laat ze ongeveer vier uurtjes drogen.

Daarna schud ik ze door een zeef zodat alle takjes achterblijven en die gaan op de composthoop.

Voor de zekerheid laat ik de zaadjes nog een dag op de vensterbank in de zon staan, zodat ze echt droog zijn.

Vervolgens in een potje gedaan. Schijnt een jaar goed te blijven.

En dan? Kan in de kruidenthee, in je smoothie en over je salade.
Geroosterd schijnt het nog smaakvoller te zijn en is als kruiderij/specerij te gebruiken.
Ik voegde de zaadjes toe aan mijn zelfgebakken brood.

Romige Groene Aspergesoep

Op internet vond ik van the conscious cook, Tal Ronnen, dit recept van ‘cream of asparagus soup’.

Op dit moment zijn de groene asperges nog rond de 4 euro, maar de plaatselijke groenteboer had een afgeprijsd bundeltje liggen voor 1,95. Niet erg mooi meer, maar voor een soepje nog prima geschikt. In het originele recept wordt spinazie gebruikt, maar ik ga jonge brandneteltopjes gebruiken. Het is een mooie zonnige middag en ik fiets naar de plaatselijke heemtuin om ze te plukken.

Ingrediënten

3 eetlepels olijfolie

1 liter groentebouillon

1 pond groene asperges, houtige onderkant weggesneden, in stukjes van ongeveer 2 cm gesneden

2 stengels bleekselderij, gesneden in stukjes van 1 cm

2 sjalotjes, fijngesneden

1 laurierblad

250 ml cashew-room*

2 handjes vol versgeplukte brandneteltoppen

peper en zout

tuinkers voor garnering

Verwarm de olie in een soeppan, voeg de sjalot, bleekselderij en aspergestukjes toe, roerbak zacht tot de selderij gaar is (ongeveer 10 minuten). Voeg het laurierblad en de bouillon toe, breng weer aan de kook en laat een half uurtje zachtjes koken.
Verwijder het laurierblad. Voeg zo nodig zout en peper uit de molen naar smaak toe.

Overgiet de brandnetels in een vergiet met kokend water en laat uitlekken.

Voeg toe aan de soep en pureer het geheel met de staafmixer. Voeg de cashew-room toe, en warm nog even door.

Schep in de borden, verdeel nog wat druppels cashew-room over de soep, en wat olijfoliedruppels, leg in het midden een plukje tuinkers en serveer.

*Cashew-room

Zet twee handjes rauwe cashewnoten een paar uur onder water. Giet het water af en doe de noten in de blender met vers water tot ze net onder staan. Blender tot een gladde room.

Eetbare planten

In 2010 heb ik voor het eerst aan een wildeplantenworkshop meegedaan en daarna nog een paar maal, en sindsdien ben ik steeds enthousiaster geworden. In mijn favoriete (al 40 jaar oude) boek van Richard Mabey staat in het voorwoord het volgende: Ondanks onze oppervlakkige voorkeur voor het ‘inlandse' product lijken voedselsoorten, die het verst buiten ons gezicht werden gekweekt, toch het populairste. Er mag geen spoortje vuil of wisselvalligheden van het groeiproces aanwezig zijn. Het product moet er aantrekkelijk, goedgevormd en ‘normaal’ uitzien – allemaal eigenschappen die wilde planten zelden bezitten. Iedere groentesoort ergens op de wereld was eens een wilde plant. Wat we nu kopen en eten is niets anders dan de resultaten van generaties experimenten bij het kweken van planten. De laatste tijd zijn er veel bedenkelijke pogingen gedaan tot het verbeteren van kleur en vorm. Evenals bij het fokken van dieren kunnen verbeteringen van dergelijke specifieke eigenschappen leiden tot het verslechteren van andere. In het geval van vruchten wordt gewoonlijk aroma opgeofferd, zoals iedereen weet die zich liet verleiden door reusachtige, stralend rode tomaten. Maar al heeft het kweken van planten geleid tot smakeloze producten met flauwe aroma's, al is veel opgeofferd terwille van het gemak, die oude sterke smaak, de kronkelige wortels en de lastige bladeren zijn er nog altijd voor hen die ernaar willen zoeken. Bijna iedere moestuingroente heeft ergens een florerende wilde voorvader. In tijden van schaarste keert men tot deze plant terug maar iedere keer met minder vindingrijkheid en vertrouwen, met minder kennis over wat  het is en hoe het gebruikt kan worden. Ik schreef dit boek omdat ik het verdrietig vind dat deze enorme voorraad gratis wilde voedingsmiddelen bij praktisch iedereen onbekend is en omdat er gevaar bestaat dat het gebruik ervan algemeen onbekend wordt. Net als de schrijver heb ik belangstelling voor de wilde planten en ook een kleine zucht naar avontuur. Verder vind ik de verrassende aroma's, soms kruidig, wrang of bitter, bijzonder interessant. Vele zijn een delicatesse en dat maakt het helemaal waard om ernaar te zoeken. Een leuke bijkomstigheid is ook dat het gratis is.  Ik ben geen plantendeskundige, dus ik pluk alleen die planten die ik herken en die ik niet kan verwarren met andere die giftig kunnen zijn. In brandnetels en paardebloemen kan je je moeilijk vergissen. Maar om weer eens nieuwe soorten te leren kennen ga ik graag mee met een workshop of excursie. Vandaag ben ik meegeweest met een plantenwandeling georganiseerd door Daniëlle van Inari-survival. Het was een heerlijke dagje, met een klein groepje leuke mensen, op stap op het mooie landgoed Oostbroek in De Bilt. We hebben ook geluk met het weer, een heerlijke zonnige dag. Veel soorten van de besproken planten ken ik al, toch is het leuk om ook daar weer nieuwe dingen over te horen, bijvoorbeeld dat van de gele bloemblaadjes van de paardebloem ook siroop of gelei te maken is, of dat je van de bloemkopjes kappertjes kan maken. Dat kan trouwens ook van madeliefknopjes. Look-zonder-look eerste jaar Ik ken de look-zonder-look, maar wist niet dat deze tweejarig was en het blad er het eerste jaar anders uitziet en ook smaakvoller is dan in het tweede jaar. En dat kleefkruid ook eetbaar is en de bloemen van de rode klaver ook. Tijdens de wandeling ook oog voor de mooie omgeving en zien we plots een ringslang, voor mij de eerste keer. Ringslang Planten die ik nog niet kende waren de grote klis, waterpeper (echt scherpe smaak) en kraailook, waar ik erg enthousiast over ben, eigenlijk beter dan gewone bieslook.  Waterpeper Daslook  Meidoornbloesem Allerlei nieuwe dingen leerde ik, zoals dat je van meidoornbloesem siroop kan maken, dat de wortels van distels eetbaar zijn, dat je ruwbladigen beter niet rauw en niet te vaak eet (smeerwortel, komkommerkruid). Ook nog hoe je brandnetel plukt zonder prik en hoe je brandnetel zelfs rauw kan eten! Er komt nog een lijstje met alle gevonden planten. Daniëlle met het blad van de grote klis, handig om b.v. vis in te pakken voor op de BBQ Een van de deelnemers graaft een wortel van de grote klis uit, met een handig opvouwbaar schepje Het binnenste van de wortel van de grote klis, zetmeelrijk en smaakvol Na deze wandeling rijden we naar restaurant Galjaard, waar we een heerlijke lunch krijgen, met ingrediënten van wilde planten. Omdat het mooi weer is kunnen we buiten eten, wat het nog specialer maakt. Een heerlijke paddestoelensoep (onder) met zevenblad, look-zonder-look en kleefkruid. Lekker brood met daarbij pesto (linksboven) van brandnetel en walnoten, een kruidenolie van hondsdraf en zevenblad voor over de rauwkost en een ongelofelijk lekkere mayonaise (rechtsboven) met muur en dovenetel voor bij de frieten. Alles heeft zulke lekkere, intense smaken, we worden er helemaal blij van!

9 Wildekruidenbouillon en Zevenbladpesto

N.a.v. de workshop bij de Mengelmoestuin gisteren, ben ik weer zo geïnspireerd dat ik vandaag ook met kruiden wil kokkerellen.

Ik ga naar de plaatselijke heemtuin om te plukken en tref een beheerder aan. Ik voel me bekeken en stap op hem af. Ik vertel dat ik brandnetels en zevenblad pluk. Hij zegt dat er hier eigenlijk helemaal niet geplukt mag worden, maar hij is het met me eens dat brandnetel en zevenblad geen kwaad kan. Look-zonder-look liever niet, dat is een waardplant voor het Oranjetipje.

Ik had al drie stengels geplukt en beloof plechtig het daar bij te laten.

Wat moet het heerlijk zijn als je dit allemaal in je eigen tuin kan plukken.

Ik heb een brandnetel geplant in een pot op m'n dakterras (haha) en hier en daar komt veldzuring op … sinds ik weet dat het eetbaar is wordt onkruid gekoesterd en hoort het bij m'n dakmoestuintje, maar een maaltijd kan ik er nog niet van maken. Dus ben ik afhankelijk van wildplukken.

Ik maak voor de lunch dezelfde kruidenbouillon en zevenbladpesto als in de workshop van gisteren, tenminste met de planten die ik kan vinden. Daslook niet, dat groeit hier niet en indien wel, dan mag je het niet plukken, want het is beschermd.

9 Wildekruidenbouillon

1 sjalot, fijngesnipperd

1 knoflookteen, kleingesneden

1 liter kokend water

2 groentebouillonblokjes

1 el koolzaadolie

ik had de volgende negen soorten: brandnetel, duizendblad, paardebloemblad, hondsdraf, koolzaad, zevenblad, look-zonder-look, paarse dovenetel, weegbree

Verhit de olie en fruit de ui en de knoflook kort, voeg de gewassen en grofgesneden kruiden toe, roer goed om en voeg het water met bouillonblokjes toe, laat een klein kwartiertje trekken, voeg naar smaak peper en zout toe en klaar is je kruidige bouillonnetje, reinigend, versterkend en vol vernieuwende energie!

Zevenbladpesto

een bosje zevenblad, gewassen, steeltjes verwijderd

een handje pijnboompitten, even in droge pan geroosterd

edelgist naar smaak

1 knoflookteen, kleingesneden

olijfolie
peper en zout

ik heb niks afgewogen, gewoon op gevoel doen ...

In de hakmolen alles fijnmalen, olijfolie in gedeelten toevoegen tot het smeuïg is en steeds even proeven of het goed van smaak is.

Lekker dik op stukjes geroosterd desembrood en bij de soep serveren.

Risotto met brandnetel en champignons en een bloemensalade

Brandnetels … ik hou wel van deze prikkelende groente. Ze bevatten veel vitamine C, ook A en B en antioxidanten en mineralen. Als je ook geïnteresseerd bent, op de site van Plantaardigheden vind je veel info.

Volgens mijn fijne (jaren 70) boekje over eetbare planten (Hollandse gids voor de eetbare planten in de natuur, Richard Mabey) moet je brandnetel nu niet meer plukken, op blz. 90:

Brandnetels-om-te-eten moeten niet meer geplukt worden na begin juni. Midden zomer worden de bladeren grof, onaangenaam bitter van smaak en werken ze sterk laxerend.

Maar omdat ik al eerder topjes had geplukt maakten diezelfde planten weer nieuwe heldergroene toppen en bloeiden niet. Ook zijn er nog wel kleine jonge planten te vinden.

Ik hou van de kruidige smaak van brandnetels. 

Risotto met Brandnetel

voor twee personen

150 g Arboriorijst

halve rode ui, gesnipperd

1 glas droge witte wijn

1 knoflookteentje, kleingesneden

1 liter tuinkruidenbouilon (van twee blokjes)

125 g kastanjechampignons, in plakjes

een vergiet vol met brandneteltopjes

twee el soyananda

olie (ik gebruikte koolzaadolie, vond ik wel passend)

peper

In koekepan olie verhitten, gesnipperde ui erbij, 1 minuut bakken, champignons  en knoflook meebakken, uit pan scheppen en even opzij zetten.

In zelfde pan nog klein scheutje olie verhitten en rijst toevoegen, roeren tot alle korrels glanzen. Glas witte wijn erbij, laten verdampen

Nu telkens een soeplepel bouillon toevoegen en laten opnemen, op zacht vuur

(duurt ongeveer 20 - 25 minuten) tot de rijst beetgaar is.

Ondertussen de brandneteltoppen in vergiet met kokend water overgieten en uit laten lekken.

In andere pan met scheutje olie brandnetels laten slinken, daarna met staafmixer fijnmaken.

Als de rijst gaar is champignon-uimengsel en de gepureerde brandnetel toevoegen, goed omscheppen.

De soyananda al roerende toevoegen.

Tot slot wat peper er over malen (zout is waarschijnlijk niet nodig door de bouillon). 

Bloemensalade

Daarbij aten we een salade van waterkers, komkommer, kerstomaat en opgefleurd met wat bloemen die ik tijdens de heemtuinwandeling heb geplukt, zoals bloemen van zwarte mosterd, munt, de laatste vlierbloempjes, viooltjes en oostindische kers.

In de nieuwsbrief van Domies Toen, juni 2024, verscheen mijn recept van bloemensalade.