Dakterras

Bijna half augustus … niet te geloven. Is de zomer net begonnen, heerlijk weer, voel ik toch ergens de adem van de herfst in m'n nek.

De gierzwaluwen zijn allang weer weg, voor mijn gevoel veel eerder dan vorige jaren.

Je zou er zomaar een beetje somber van worden, maar gelukkig bloeit er nog wat vrolijkstemmend geel op m'n dakterras, van de Rudbeckia en de Coreopsis. En dat roept weer gezellig gezweef en gezoem op.

De  blauwe bessen zijn zo goed als op … de laatste restjes zijn voor de merel.

Minitomaatjes nog vol belofte, de klokjesclematis met mooie zaadpluizen en hier en daar nog een enkel viooltje.

De palmkool en boerenkool gaan goed, ze zullen denk ik niet supergroot worden in zo'n bak, maar het is een leuk experiment.

De doperwtenresten verwijderd, de sperziebonen leeggeplukt, hoewel de opbrengst erg minimaal was. Maar de boontjes op de moestuin in Rotterdam maakten veel goed.

De kruisbessen zijn dit jaar helaas mislukt, uitgedroogd tijdens de hittegolf … volgend jaar nieuwe kansen.

Voor nu gewoon blij met op kleine schaal eetbaars en kleurrijks op dit mininatuurgebiedje midden in de stad.

Vlindertelling

Dit weekend is de Tuinvlindertelling. Hoewel ik niet echt geloof in betrouwbare resultaten … want hoe telt men dan, vind ik het toch leuk om mee te doen.

Volgens de website moet je het zo doen: 

Loop een rondje door de tuin en noteer alle vlinders. Dit kost (afhankelijk van de grootte van je tuin) meestal een kwartiertje. Kies een zonnig moment, want dan vliegen de vlinders vooral. Kijk hoeveel vlinders van een bepaalde soort je tegelijkertijd ziet en noteer die.

Ik zit gewoon een groot deel van deze heerlijke dag op m'n dakterras en geniet van de regelmatig terugkerende Atalanta's en Vosjes. Ik weet natuurlijk niet of het steeds andere zijn die in de loop van de dag verschijnen, want dan zou ik op veel meer komen, maar tegelijkertijd zag ik drie Vosjes en twee Atalanta's. 

Snackbar Sierui was bij beide favoriet, vlinderstruik alleen bij Atalanta's. De bloeiende munt bliefden zij ook wel. Ik had nog een wilde bos boemen geplukt om ze iets meer te kunnen aanbieden, maar dat waren bloemen die voornamelijk door bijen bezocht werden. Ook goed natuurlijk. Behalve deze twee vlinders verder geen andere soorten vandaag, zelfs geen koolwitje.

Ik heb een Rudbeckia (Rudbeckia fulgida ‘Goldsturm’) aangeschaft omdat deze in Blijham favoriet was bij het Landkaartje. Maar die liet zich hier niet zien. Een Atalanta ging er wel even op. 

De gele bloemen staan mooi in de zinken teil waar eerst de tuinbonen stonden. De aardperen staan erachter, die worden al aardig hoog. Hopelijk gaan ze wel bloeien.

Lastig op de foto te zetten die vlinders, doen ze net hun vleugels dicht als je afdrukt, heb je alleen een streepje op de foto.

Toch zijn er nog wat foto's wel aardig gelukt.

Maar de mooiste vind ik die ik maakte van een blinde bij, op het geplukte boeket:

Familie Koolwit (3)

Het laatste ABC en het vlinderproject is klaar. Bijna allemaal op tijd het huis uit voor onze vakantie.
Annie II en Bennie II kwamen vandaag uit, de laatste pop heeft meer tijd nodig, die moet dan maar mee naar Groningen.

Annie II is echt een fotomodel, wat is ze beeldschoon ...

Familie Koolwit (2)

Zoals je in de vorige vlinderblog kon lezen zijn de eerste vijf poppen van het pakket allemaal uitgekomen: Annie, Bennie, Cockie, Dicky en Elly hebben hopelijk hun taak in het leven kunnen vervullen, namelijk zich voortplanten in de grote boze wereld.

Want niemand houdt van rupsen en iedereen houdt van vlinders. Het schijnt trouwens dat koolwitjes meestal maar twee weken leven.

Van de rupsjes zijn er drie doodgegaan, de rest is verpopt.

Dagelijks kruipen er nu vlinders uit, het is steeds een blijmakend ritueel om ze vrij te laten. Nakijkend hoe ze de hoge blauwe lucht invliegen geeft het me telkens weer een geluksgevoel.

Het hele alfabet gaat ins Blauwe hinein:

10/06 Annie, Bennie

11/06 Cokkie, Dicky

12/06 Elly

24/06 Fiffy, Gompie

25/06 Henkie, Inki, Jannie, Kiki

26/06 Lenny, Manni, Nonni, Ottie, Peppie, Quinty, Ronnie

27/06 Sammy, Tommy, Ukkie

28/06 Vicky, Wimpy, Xanti

29/06 Ypsy, Ziggy

Zo wonderlijk, een rups die verpopt en dat er dan een compleet ander insect uitkruipt.

Op de foto hieronder zie je links een lege pop, de pop rechts daarvan komt bijna uit, je ziet de opgevouwen vleugels er al doorheen schemeren. De drie poppen rechtsonder hebben nog wat meer tijd nodig.

O, o, wat is dit fascinerend leuk!

Deze kunnen elk moment uitkomen:

Als ze nog niet helemaal klaar zijn om weg te vliegen, kan ik ze mooi van alle kanten op de foto zetten, hier Lenny:

Ottie had ik misschien iets te vroeg vrij gelaten … haar vleugels waren nog niet helemaal glad, nog wat plooitjes. Ze zat zo lekker naast de kleine zeemeermin, maar was te ongeduldig. Ottie was de eerste van alle vlinders die niet omhoog vloog, maar omlaag. Tot twee keer toe vloog ze naar de grond en zakte naar opzij. Geschrokken liet ze zich oppakken en op een veilig plekje zetten. Nu was ze wel verstandig en bleef nog zeker een half uur zitten. Ik hield het terras in de gaten, want ook al zoeken de vogels ook een lekker hapje voor hun kids, liever niet in het zicht mijn vlindertje opeten.

Ottie zocht na ruim een half uur vol zelfvertrouwen de hoogte op.

Er is nog een vlindertje met een geplooide vleugel, Peppie, die blijft maar mooi nog een nachtje thuis wonen. Samen met net uit de pop gekropen Quinty en Ronnie.

Van de rupsjes die uit de eitjes kwamen (die naar de pleegmoeder gingen) heb ik er vijf gehouden, daar zijn er vier van verpopt, eens zien of die nog op tijd uitkomen, anders gaan ze maar mee op vakantie in Groningen.

Want, hoe waardevol is het leven van een rupsje … een vlinder … een hondje … een dolfijn, een kalfje?

Ottie bij de kleine zeemeermin

Klik hier voor deel 3.

Familie Koolwit (1)

Via de Vlinderstichting heb ik een koolwitjespakket (Pieris brassicae) aangeschaft. Een vriendin had dat al eens gedaan en tipte me. Zij had ook nog bakjes te leen.

Het is eigenlijk bedoeld voor in de klas met schoolkinderen, maar ik vond het zo'n leuk idee dat ik zelf wilde ervaren. Het pakket kost bijna 30 euro, je steunt de Vlinderstiching en wat heb je er een leerzaam plezier van! 

Donderdag 5 juni kwam het met de post. Drie levensfasen van de vlinder in een dikke envelop. Een blaadje met minuscule eitjes, een bakje met rupsjes, ongeveer 27 en een bakje met 5 poppen. Plus een vlinderdagboek met info en om alles bij te houden. Dat kan ook via internet.

Ik loop naar de Natuurwinkel en zie in eerste instantie tot mijn schrik geen kool liggen. Die tijd is eigenlijk voorbij. Dit is de enig plek waar ik in mijn buurt biologische groente kan kopen. Een reguliere kool is natuurlijk bespoten tegen rupsen, dat zal ik ze maar niet te eten geven.

Gelukkig zie ik opeens spitskool liggen, daar doen we wel een tijdje mee denk ik.

Ik tel ongeveer 27 rupsen. Keukenpapier op de bodem, blaadjes spitskool en de rupsjes erbij. De vijf poppen gaan in een grote glazen vaas en de ongeveer 30 eitjes in een klein bakje.

De rupsen eten grote hoeveelheden en poepen dat bijna direct weer uit.

Het schoonmaken gaat als volgt: Het keukenpapier wordt in z'n geheel opgetild en de bak wordt schoongeveegd. Nieuw keukenpapier op de bodem en verse blaadjes spitskool. De rupsjes die nog op een oud stukje kool zitten verhuizen zo weer terug, nadat de poepjes eraf geveegd zijn. Ze kruipen dan vanzelf naar een vers blaadje.
De rupsen die op het vieze keukenpapier zitten worden verhuisd met een penseeltje en een lepel. Voorzichtig veeg ik ze met de penseel op de lepel. Sommige protesteren en krullen op, andere verzetten zich en spinnen gelijk een draadje zodat ze vastblijven op de ondergrond. Maar ik word er steeds handiger in om ze zo rustig mogelijk in hun schone bakje terug te leggen. Je mag ze niet met je vingers pakken, ze zijn te kwetsbaar, ze raken dan beschadigd of je knijpt ze dood.

9 juni

Wat een gepoep! Ze vreten en schijten dat het een lieve lust is. Waarschijnlijk is het bakje wat klein voor ongeveer 25 rupsen. Ik maak het vandaag drie keer schoon!

Er was een dood rupsje en er was een rups die i.p.v. een groen poepje, een rood poepje had. Wat zou dat betekenen? Is tie ziek?

Voor de zekerheid verhuis ik hem naar een eigen bakje voor als het iets besmettelijks is.

Inmiddels zijn de eitjes in het andere bakje ook uitgekomen, de piepkleine rupsjes zijn met moeite met een loep te zien.

10 juni

Grappig om te zien dat de poepjes dezelfde kleur hebben als de spitskool. Hoe meer binnenste blad, hoe lichter.

Ik pluk wat koolzaad en ze smullen ervan. De poepjes kleuren gelijk donkergroen. Sommige rupsen lusten ook de bloemen, dat geeft weer heldergele poepjes.

Ik zie om 17:00 uur in de poppenpot een bruinrood vlekje op de bodem en opeens zie ik een vlinder zitten!

Een meisje, ik zie vage vlekjes. Ze zit rustig op de tak en trilt zo nu en dan. Na twee uur begint ze onhandig te fladderen. Ik noem haar Annie.

Ze zal nog een nachtje moeten blijven, het regent steeds, hopelijk schijnt morgenochtend de zon, dan gaat ze de wijde wereld in.

Tegen achten is er weer een pop open gegaan, Bennie komt tevoorschijn!

11 juni

Vannacht zijn nog twee poppen uitgekomen, twee jongens, Cokkie en Dicky.

Ze kruipen op het takje.

Vanmorgen zaten ze met z'n viertjes tegen het afdekgaas. Ze willen eruit denk ik. Maar het is nog fris en er schijnt geen zon. Tussen de middag na m'n werk mogen ze vrij.

Om 12:00 uur Annie, Bennie, Cokkie en Dicky vrijgelaten. Annie vloog de kronkelwilg in, de jongens de Amorpha. Kort daarna vertrokken ze van het dakterras, uit het zicht. Annie kwam nog een keer terug, maakte fladderend een rondje op het dakterras en vertrok toen definitief.

12 juni

Er is nu nog 1 pop. Maar er gaan steeds meer rupsen op de zijwand zitten. Ze maken lichte spinseldraadjes. 

Door observatie kom ik erachter dat zodra de poepjes roodachtig kleuren, de rupsen bijna gaan verpoppen. De rups in de ziekenboeg was gewoon aan het verpoppen.

Ik ben wel blij als ze allemaal gaan verpoppen, dan is het meeste werk gedaan. Hopelijk zijn ze het eind van de week allemaal verpopt, we gaan een weekendje weg en dan hoeven ze niet meer gevoerd en schoongemaakt worden. 

De nieuwe rupsjes kunnen wel twee dagen met wat blaadjes spitskool. Hopelijk vind ik voor deze, of een gedeelte, pleegouders, want het zijn er wel veel.

De laatste pop is ook uitgekomen: Elly. Telkens als de vlinder uit de pop kruipt verschijnt er een rood vlekje op het keukenpapier. Vruchtwater!

Als ik mijn hand in de pot stop kruipt Elly erop, blijft even zitten en fladdert dan weg, over de daken.

13 juni

Nog zes rupsen eten traag van de blaadjes. De rest is al pop. Ze kruipen tegen de wand, laten nog een rood poepje vallen, worden iets korter en wat breder en veranderen dan langzaam in een pop. Er valt nog een klein donker droog stukje naar beneden, een laatste vervelling van het kopje, en dan zijn ze pop. Eerst nog groen, langzaam minder groenig, lichter. Erg mooi.

Het wachten is nu op de vlinders, van de kleine door mij verzorgde rupsjes die een week geleden kwamen logeren.

Door dit projectje ben ik mijn weerstand tegen rupsen helemaal kwijt. Natuurlijk zal een moestuinier niet blij zijn met rupsen van koolwitjes. Gelukkig hoeven ze geen gif meer te spuiten, er zijn inmiddels betere methoden zoals sluipwespen inzetten of gaas gebruiken. Maar de schrik slaat om m'n hart als ik hoor met hoeveel gemak mensen nog giftige zooi kopen, zelfs tegen ‘onkruid’ in de tuin. Of, nog verbijsterender, een kennis die gif spuit in de slaapkamer tegen muggen, want anders worden we gestoken ... Wat zou het zijn: domheid, naïviteit of onverschilligheid?

De nieuwe generatie rupsjes groeit goed, ze zijn inmiddels met het blote oog te zien. De cyclus begint weer overnieuw.

Fascinerend!

Deze eerste lichting van rups tot vlinder heeft me precies een hele biologische spitskool gekost. De koolwitjes leven niet lang, het enige wat ze nu moeten doen is zich voortplanten en ons in verwondering het nakijken geven.

Inmiddels is de jongste generatie rupsjes (zo'n 30 stuks) in hun reiswiegje onderweg naar hun nieuwe pleegmoeder:

Klik hier voor deel 2

Gefladder, gezweef en gezoem

Boomblauwtje

Ik dacht laat ik ook eens meedoen met het vlindertellen dit weekend. Nu zie ik op mijn dakterras niet zo vaak vlinders. Ik heb ze blijkbaar niet zoveel te bieden. Dit jaar heb ik vooral tomaten, courgettes en bonen, daar komen volgens mij geen vlinders op af. Ik hoopte nog dat de bloeiende munt een lokkertje zou blijken, maar alleen de hommels wisten hem te vinden.

Omdat ik toch wat vlinders wilde hebben voor de vlindertelling, plukte ik onderweg bloemen voor op de tuintafel, o.a. met kattestaart, koninginnekruid en vlinderstruik.

Daar kwam wel van alles op af, maar toch weinig vlinders.

Gamma-uiltje

Mijn totale score bleef dan ook hangen bij drie. Een Koolwitje, een Boomblauwtje en een Gamma-uiltje.

Vorig jaar had ik nog een Muntvlindertje en een Atalanta en dat jaar daarvoor kwam een Kolibrievlinder (Macroglossum stellatarum) m'n terras bezoeken, dat was wel spectaculair, maar hij liet zich niet fotograferen.

Muntvlinder op Dropplant, augustus 2012

Atalanta, september 2012

Ik heb wel weer veel hommels en zweefvliegen, kan ik ook uren naar kijken. En schitterende libellen. Ik weet alleen geen namen van deze beauty's.

Planten op mijn dakterras moeten sinds dit jaar nut hebben, dus voedsel voor mij of voor insecten. Barbieplanten, die dus alleen voor het mooi zijn heb ik steeds minder.
Zoals de hortensia van vorig jaar met mooie blauwpaarse bloemen. Steriele bloemen hebben wel een functie om insecten te lokken, maar ik zag er nooit wat opzitten. Tot ik opeens vanuit m'n ooghoek er iets op zag landen. Wat doet dat beest daar? Nu pas zag ik dat de hortensia piepkleine fertiele bloempjes had met inderdaad stuifmeel. Ik had ze blijkbaar nooit goed genoeg bekeken.

Onderweg zag ik gelukkig wel wat meer vlinders, maar die mochten niet meetellen. Ik zag behalve wat Koolwitjes ook een Gehakkelde aurelia, een Kleine vos en een Dagpauwoog.

Gehakkelde aurelia

Toch is het makkelijker om hommels en aanverwanten op de foto te zetten, die willen nog wel eens stil blijven zitten, zoals hier in de Heemtuin op een zonnebloem.

Ik zag hier hetzelfde aparte gedrag dat me ook op m'n dakterras was opgevallen. Hommels die bijna dood leken. Ze zaten diep in de bloem en als ik ze voorzichtig aanraakte bewoog er een pootje langzaam. Toch niet dood. Gingen ze sterven? Na een paar uur vloog hij gewoon weer weg.

Wij besloten lachend dat ze zeker stoned waren, gevalletje overdosis stuifmeel.

In de pompoenbloemen zaten ze met z'n allen zweverig te zijn. Hadden ze dat een tijdje geleden maar wat meer gedaan in mijn courgettebloemen, dan waren er misschien niet zoveel onbevruchte vruchtjes vanaf gevallen.