Fruit uit eigen tuin

Van mijn kruisbessenstruikje had ik dit jaar drie kilo kruisbessen, ik heb er heerlijke jam van gemaakt. Het aantal rode en zwarte bessen was matig.

Ik heb twee appelboompjes, helaas weet ik de soort niet. Misschien maar eens laten determineren. 

De linkse is rond en heeft soms roze vruchtvlees, de rechtse is wat ovaler. Beide smaken erg lekker, friszoet.

Dit jaar was de oogst matig. Sommige appels waren nog niet rijp en begonnen al aan de boom te rotten. Een deel viel onrijp op de grond. Ook veel aangevreten. Maar al met al toch nog wel wat kunnen oogsten. Omdat ze niet te bewaren zijn heb ik er appelcompote van gemaakt.

De druiven waren ook minder dit jaar. Zie blogje Druivensap. Dit sap is wel erg lekker geworden!

De stoofperen gingen wel heel goed en hebben dit jaar prachtige blosjes. 

Ik heb weer eens stoofpeertjes gemaakt. Voor de verandering heb ik ze deze keer gekookt in druivensap en vlierbessensap. Dat pakte heel erg lekker uit.

Ik ga ze gebruiken voor het Eet Lekker Mee diner van 17 oktober om er een taart van te maken.

Een leuk snoeperijtje is de Fazantenbes. Leycesteria formosa, ook wel Grootmoeders oorbellen genoemd.

Ze smaken naar pure chocolade met karamel, heerlijk om zo van de plant te snoepen. Maar ook lekker een paar in mijn ontbijtje.

Engelse saus van vlierbessen

Al een tijdje staat het in m'n planning om van vlierbessen Engelse saus te maken. Ik vond ooit hier dit recept.

Omdat ik niet wist of het lekker zou zijn, heb ik het recept gehalveerd (maar was niet nodig).

1 pond vlierbessen

250 ml appelciderazijn (ik had geen wijnazijn)

65 g gepureerde ui

1 teentje knoflook, geperst

1 g zout

65 g donkere basterdsuiker

De vlierbessen met de azijn aan de kook brengen en een half uur zachtjes laten pruttelen.

Door de roerzeef halen en mengen met de rest van de ingrediënten en al roerende aan de kook brengen tot het indikt.

In flesjes doen en minstens vier weken in de kelder laten staan. Het is een ongelofelijk lekkere saus geworden.

Herfstjam 2020

Het stoofperenboompje doet het weer prima, veel mooie peertjes, alleen houd ik niet zo van stoofperen. Na een keer vind ik het wel weer genoeg.

Ik maak er gewoon jam van deze keer!

De vlierbessen zijn matig dit jaar. In het voorjaar was de bloesem veelbelovend, maar de bessen zijn klein, nog niet rijp of al verschrompeld en veel door de vogels opgegeten (maar dat mag).

Ik heb een onsje bessen en besluit deze bij de stoofperen te doen.

Herfstjam van Stoofperen en Vlierbessen:

100 g vlierbessen

water

1200 g stoofperen

200 ml. water

1 el geraspte gember

1 el 5-spices

sap van 1 citroen

500 g geleisuiker

10 g citroenzuur

Maak de vlierbessen schoon, gebruik alleen de zwarte bessen.

Zet ze op met een laagje water en breng aan de kook.

Laat een kwartiertje zachtjes pruttelen en draai dan door een roerzeef.

Zet apart.

Schil de stoofperen, verwijder klokhuis en snij ze in kleine blokjes.

Zet op met het water en de gember en breng aan de kook en laat langzaam gaarkoken.

Voeg de vlierbessenpuree en de kruiden toe.

Pureer met de staafmixer, niet alles, laat een deel met blokjes.

Voeg citroensap toe en de geleisuiker. Goed roeren.

Roer tot slot het citroenzuur met wat water los en voeg bij de jam.

Laat 1 minuut flink koken en schep dan de jam in schone potjes.

Zet op kop en laat afkoelen.

Vlierbessensiroop

Zoals misschien bekend is, hou ik erg van vlier (Sambucus nigra) en van wat je er allemaal van kunt maken.

In het voorjaar ga ik altijd voor de bloesem om vlierbloesemsiroop en -gelei te maken en in het najaar pluk ik bessen voor in de jam.

Ook bewaar ik altijd een paar vlierbessen in de diepvries, om iets een mooi rood kleurtje te geven, bijvoorbeeld stoofpeertjes.

Toen ik in augustus vlierbessen had geplukt was er geen tijd om er verder iets mee te doen. Ik heb ze toen schoongemaakt en in de vriezer gedaan. Vandaag besloot ik er siroop van te maken, geïnspireerd door dit recept van Scent & Spice.

1 kg vlierbessen 

15 g vers geraspte gemberwortel

water

3 kruidnagels

1 kaneelstokje

1 steranijs

3 kardemompeulen

eventueel:

salie, gedroogd blaadje

tijm, takje

(kokosbloesem)suiker

suiker

schil en sap van 2 biologische citroenen

Ik heb gekozen om voor de helft kokosbloesemsuiker te gebruiken, omdat ik dat nog had staan en het een lekker kruidige smaak geeft. Niet omdat het gezonder zou zijn, want alle soorten suiker zijn even ongezond. Maar een siroop bestaat nu eenmaal vooral uit suiker.
Het originele recept wordt met honing gemaakt, maar dat gebruik ik niet.

De vlierbessen gember en citroenschil  gaan in een grote pan, met een laagje water. Ik laat het zachtjes sudderen tot de bessen zacht zijn en hun sap afgeven. Dan door de roerzeef en vervolgens door een kaasdoek filteren.

Terug in de omgespoelde pan langzaam verhitten en de specerijen (en eventueel kruiden) toevoegen.

Ik laat het op zacht vuur een kwartiertje trekken, dan vuur uit en nog een uurtje laten trekken met de specerijen en het sap van twee citroenen.

Door een zeef gieten om de specerijen te verwijderen, afmeten hoeveel vocht er is.

Ik had ongeveer 800 ml. Daarbij deed ik 600 gram suiker in gedeeltes, even kort opkoken en in flesjes gieten. Deze op de kop zetten.
O ja, uitkijken voor vlekken, want je wast het er nooit meer uit.

Gesloten blijft het ruim een jaar goed.

Lekker in thee, als limonadesiroop met koud of warm water, of in vinaigrette.

Bij griep en verkoudheid driemaal daags 1 eetlepel.

  

Vlierbessen en koeien

Het wordt nu echt tijd om nog wat vlierbessen te plukken. De bloesem was dit jaar ook vroeger, dus zijn de bessen ook vroeger, stel ik me zo voor. Ik zie dat er zelfs al bessen aan het uitdrogen zijn.

De mooiste hangen altijd bovenin, die zijn voor de vogels. We verzamelen toch nog een tasje vol plus wat bramen.

Het is zonnig weer, dus fietsen we nog een stukje verder het Goudse Hout in.

Het Goudse Hout is een recreatie- en natuurgebied van ruim 80 hectare, grenzend aan de Reeuwijkse Plassen. Het is in de jaren 80 aangelegd en is inmiddels een prachtig gebied geworden.

We komen op een plek waar kippen vrij rondlopen. Ze komen blij aangerend, maar ik heb niks voor ze. Ik zie dat bij hun hok een vlierstruik staat die behoorlijk leeggegeten is. 

Ik pluk nog wat takjes voor ze en in no time pikken ze de besjes eraf. Kippen eten vlierbessen!

In de verte zie ik koeien, daar moet ik dus even naartoe.

Beklagenswaardige wezens, ik vind ze zo ontroerend, die grote, logge lieverds.

Deze laat zich eens lekker aanhalen en kriebelen, waar ik ook weer blij van word:

Thuisgekomen aan de slag met een leuk werkje: besjes rissen. Deze gaan voorlopig de diepvries in tot ik weet wat ik ermee ga doen.

Wildplukken - braam en vlierbes

Afscheid van de zomer … vandaag nog één keertje - waarschijnlijk voor de laatste keer - bramen plukken, ik zag dat de vlierbessen goed waren en dus ook wat geplukt.

Of het nu door de crisis komt, of dat allerlei land- en buitenleven achtige tijdschriften er aandacht aan besteden, het valt me op dat het wildplukken toeneemt.

Met de schrik nog in het lijf over op internet rondgaande verhalen over -wel of niet waar- fikse bekeuringen aan bramenplukkende oma's met kleinkinders ben ik nog voorzichtiger dan anders en kijk regelmatig steels om me heen.

Ik ben van mening dat als je wildplukt het eigenlijk niet te zien moet zijn dat je daar geweest bent. Natuurlijk ontkom ik er niet aan om soms wat brandnetels en kleefkruid plat te trappen om bij de braamstruiken te komen. 

Maar vandaag keek ik verbijsterd naar wat men aangericht heeft op de plek waar ik meestal pluk. Hele takken van de voorste bramen zijn platgetrapt, wat zeg ik: halve struiken liggen plat op de grond, hele inhammen veroorzaakt.
Rücksichtslos een weg banen naar achterin hangende bramen, terwijl er genoeg aan de buitenkant te plukken valt. Jammer hoor.

Zo verziekt men het weer voor de bescheiden plukkers. Misschien ligt hier een nieuwe taak voor de bekeurende koddebeiertjes: voorlichting geven, plukken mag … maar slopen niet. Pluk niet meer dan je nodig hebt voor wat lekkere potjes jam voor eigen gebruik met het uitgangspunt: waar je niet makkelijk bij kan is voor de vogels.

Ik pluk al langswandelend met gemak nog een kleine kilo bramen zonder dat ik er ook maar een tak voor hoef te slopen. Vlierbessen verzamelen kost wat meer tijd, op ooghoogte zijn de meeste trossen al weg, maar ook hier lukt het me toch nog een tasje te vullen, zonder dat ik takken hoef te breken of andere moeilijke fratsen moet uithalen om er bij te komen.

Thuisgekomen maak ik de bramen schoon en ris de vlierbesjes. Dat is altijd een heerlijk rustgevend werkje.

Ik hou een half pond bramen apart voor een plantaardig ontbijtgerecht of zo je wilt een nagerecht (link volgt), de rest gaat samen met de vlierbessen in de jam, ongeveer hetzelfde recept als in 2011 en 2012.

Vlier en braam

Net als vorig jaar maak ik nu ook weer vlierbessen-bramenjam. Die combi vind ik toch een van de lekkerste jams die ik ooit gemaakt heb.

Het is waarschijnlijk niet zo’n goed vlierbes- en bramenjaar … tenminste hier op mijn plukplek. De vlierbessen zijn kleiner en het zijn niet zulke mooie trossen als vorig jaar. De bramen zijn of nog groen, of uitgedroogd. De brandnetels die ervoor staan zijn wel gigantisch. Het is een klus om toch weer genoeg bij elkaar te plukken. In de diepvries heb ik zo nodig nog extra bramen, gekregen van een collega, uit haar tuin.

Ondertussen kreeg ik weer een aantal keer de vraag wat ik daar plukte.

Men kent de vlier wel, maar denkt toch dat de bessen giftig zijn. Dat klopt ten dele, rauwe en groene bessen zijn lichtgiftig.

Ik vond ooit de tip op het internet om de geriste bessen onder water te zetten. De groene en lichtrode gaan drijven, de bijna zwarte, rijpe bessen zinken. Die zijn goed. Gekookt tot jam of sap zijn ze niet meer giftig.

Er bestaan meerdere soorten vlier, omdat me niet duidelijk is welke wel of niet giftig zijn, gebruik ik alleen de bessen van de gewone vlier, de Sambucus Nigra.

Deze keer maakte ik het zo:

500 g vlierbessen

900 g bramen

100 g appel

400 g suiker

1 ½ zakje Marmello

sap van een citroen

1 tl vanille-extract

Ik heb vorig jaar veel weggegeven, maar deze potjes vlierbesssen-bramenjam houden we lekker zelf!

Vlierbessen-bramenjam

We stappen op de fiets, gewapend met plastic doosjes en snoeischaar.

Er zijn al genoeg rijpe vlierbestrossen te vinden, de vlier staat hier vaak naast de bramen, dus zullen ze het samen in een jampotje ook wel naar hun zin hebben.

De brandnetels zijn gigantisch gegroeid de afgelopen weken en het lijkt wel of ik ze door mijn spijkerbroek heen voel prikken. Er zitten veel beestjes in de vlier, spinnen, slakjes, rupsjes, vliegjes en wat weet ik nog meer. Gelukkig ben ik niet meer bang voor insecten.

We plukken een aardige hoeveelheid vlierbessen en bramen. Op de terugweg plukken we bij het verpleeghuis nog wat appeltjes, die gebruik ik om het fruit zo nodig aan te vullen tot 2 kg. Thuisgekomen aan de slag voor de jam.

Vlierbessen schoonmaken

Na het plukken leg ik de trossen even op de tuintafel, beestjes krijgen zo de gelegenheid om hun biezen te pakken. Er zijn mensen die de bessen aan kleine trosjes laten zitten, en op zich kan dat wel maar ook dan gaan alle trosjes door je handen want de groene en lichtrode besjes moeten verwijderd worden (die zijn giftig).

Ik ris alle besjes van de takken. Dat is even een werkje, maar wel meditatief. Ik doe ze in een bak water en de onrijpe besjes komen bovendrijven. De goede, rijpe besjes zinken. En nu zijn ze ook schoon.

De bramen laat ik ook even in wat gezouten water staan, vorige keer kwamen er wat kleine wormpjes uit. Nu helemaal niks.

Ik maak m’n jam in de verhouding 1:5, dus 1 deel suiker op vijf delen fruit.

Gebruik je meer suiker, bijvoorbeeld 1:1, dan blijft je jam wel meer dan een jaar goed. Ik vind dat niet lekker, zulke zoete jam en waarom zou je het een jaar willen bewaren? Ik maak deze lekkere frisse en fruitige jam om in de wintermaanden te genieten en de tijd te overbruggen dat er geen vers fuit is.

En zo maakte ik de jam:

Vlierbessen-bramen-appeljam

800 g bramen, schoon

900 g vlierbessen, schoon

300 g appel, geschild en in kleine stukken

400 g suiker

2 zakjes Marmello nr. 2

Al het fruit met een bodem water opzetten en langzaam aan de kook brengen, zo nu en dan roeren, tot de appelstukjes zacht zijn.

Het geheel dan door de roerzeef (ik hou niet van de pitjes in m’n jam), terug op het vuur, suiker en marmello toevoegen en weer aan de kook brengen.

Als het borrelt en dat ook doorgaat terwijl je roert, 1 minuut laten doorborrelen en dan een druppel op een koud schoteltje. Hou het schoteltje schuin, als het niet meer loopt is de jam goed. 

Vul de potjes tot de rand, draai de doppen erop en zet ze op hun kop.

Controleer na een kwartiertje of de deksel niet meer ‘flopt’, dan is het goed.

Als de deksel blijft floppen, deze jam in de koelkast bewaren en het eerst gebruiken.

De andere kun je wel een paar maanden op een koele donkere plaats bewaren. Niks leuker dan op een koude zondagmorgen in december een zomers potje vlierbessen-bramenjam te openen en op een geroosterd boterhammetje te eten.